Кинески астрономи открија бинарен ѕвезден систем каков што досега не бил забележан во вселената.
Во тишината на карстните планини во кинеската провинција Гуижу, џиновска радио-антена улови редок и откривачки сигнал од вселената – пулсар чие зрачење повремено го засенува неговата ѕвездена сопатничка. Откритието, направено со помош на кинескиот Сферичен радио-телескоп (FAST) со апертура од петстотини метри, носи клучни сознанија за тоа како се развиваат бинарните ѕвезди и како меѓусебно дејствуваат со други ѕвезди.
Пулсарите се густи неутронски ѕвезди кои емитуваат зраци електромагнетно зрачење од своите магнетни поли. Тие зраци се шират низ вселената додека ѕвездата се врти, а набљудувачите од Земјата ги доживуваат како редовни импулси на радио-бранови, рендгенски или гама-зраци. Во нашата галаксија досега се откриени повеќе од 3400 пулсари.
Мисијата на телескопот FAST
FAST, познат и како „Кинеско небесно око“, е најголемиот радио-телескоп со една антена во светот, составен од повеќе од 4400 прилагодливи панели. Целосно функционира од јануари 2020 година, а за меѓународните научници е отворен во март 2021 година. Неговите главни мисии вклучуваат проучување на пулсари, брзи радио-блесоци во вселената, вселенски водород и потрага по вонземска интелигенција.
Скриената сопатничка го засенува зрачењето
Истражувачкиот тим предводен од Хан Џинлин од Националната астрономска опсерваторија на Кина истакнува дека пулсарот, означен како PSR J1928+1815, се наоѓа на оддалеченост од 455 светлосни години од Земјата. Неговите импулси повремено исчезнуваат додека ѕвездената сопатничка минува пред него на секои неколку часа. Кинеските научници ја објавија студијата за ова откритие во списанието Science.
Овој пулсар се наоѓа во краткотраен период од еволуцијата на бинарниот систем, во кој двете ѕвезди кружат во заеднички обвивка од водород. Во текот на околу 1000 години, неутронската ѕвезда ја отстранува таа обвивка, откривајќи ѕвезда што согорува хелиум.
Новоткриениот систем обезбедува редок, директно набљудуван доказ за пренос на маса и стеснување на орбитата во еволуцијата на бинарните системи, продлабочувајќи го разбирањето на неутронските ѕвезди и нивната улога во гравитациските бранови.
