Последната активна мисија на човештвото на Венера заврши. Јапонската агенција за вселенски истражувања (JAXA) го прогласи своето вселенско летело „Акацуки“ за „мртво“ повеќе од една година, по тоа што оваа климатска сонда не одговори на повиците од контролата на мисијата
„Ова беше мисија што го промени нашиот поглед на нашиот сосед Венера и го трасираше патот кон нови откритија за тоа што е потребно некоја планета да стане рај или пекол“, соопштија официјални лица од JAXA, мислејќи на озлогласено високите притисок и температура на површината на Венера во споредба со Земјата.
JAXA посочи дека мисијата „Акацуки“ овозможила создавање на 178 научни трудови, а тој број и понатаму расте, како и дека ја утроила својата проектирана мисија од 4,5 години, иако сондата ја пропушти првата шанса да влезе во орбитата на Венера.
Вселенската летелка вредна 300 милиони долари, позната и како „Орбитер за клима на Венера“, беше лансирана во 2010 година и доживеа дефект на главниот мотор за време на летот, пропуштајќи ја шансата за суштинскиот маневар за влез во орбитата. Но неверојатно, мисијата преживеа доволно долго за втор обид—во 2015 година, кога „Акацуки“ се приближи до Венера по пет години кружeње околу Сонцето.
„Со оглед на оштетувањето на главниот ракетен мотор, тимот беше приморан да биде креативен. Летелката мораше да се обиде да ја „фатe“ Венера користејќи послаби потисници, дизајнирани за контрола на ориентација и финo подесување. Никогаш претходно влез во орбита не бил постигнат со таков метод, но истражувањето отсекогаш значило редефинирање на невозможноста“, соопшти JAXA.
Сепак, „Акацуки“ не само што успеа, туку и истраја во проучувањето на Венера речиси една деценија. JAXA објави дека го изгубила контактот со летелката на 29 мај 2024 година, по околу еден месец комуникациски проблеми.
„Акацуки“ имаше цел да открие повеќе за климата на Венера, која има површински температури доволно високи да стопат олово, со огромен притисок што уништуваше претходни мисии за слетување за само неколку минути. Како орбитер, „Акацуки“ се фокусираше на облачната обвивка на Венера, која се наоѓа околу 50 до 70 километри над површината.
„Во овој регион ветровите дуваат со брзина слична на брзите шинкансен возови, 60 пати побрзо од ротацијата на планетата — феномен познат како суперротација“, откри JAXA.
Додека облаците на Венера ја обиколуваат планетата во просек за околу четири земјини дена, екстремно бавната ротација на Венера значи дека еден ден на Венера трае еквивалентно на 243 дена на Земјата.
„Акацуки“ постигна напредок во изучувањето на суперротацијата.
„Додека ‘Акацуки’ постојано ја набљудуваше површината на Венера, истражувачите ги мапираа облаците од стотици фотографии, мерејќи ја нивната брзина додека се движат околу планетата. Анализата откри дека забрзувањето на облаците зависи од локалното соларно време, што сугерира дека неверојатните брзини на ротација се одржуваат со соларно загревање“, соопшти агенцијата.
Ова откритие има импликации за живот надвор од Земјата. Венера го обиколува Сонцето за само 225 дена, што е пократко од нејзината ротација. Тоа значи дека планетата е речиси плимно заклучена — ситуација во која една страна на планетата би била постојано свртена кон Сонцето, како Месечината кон Земјата.
„Многу откриени егзопланети можеби се плимно заклучени и има дебата дали тоа ги намалува нивните шанси за населивост. Без механизам за прераспределба на топлина, воздухот на ноќната страна би се замрзнал и предизвикал колапс на атмосферата. Но ако брзата ротација на атмосферата на Венера е поттикната од топлинска енергија од ѕвездата, тогаш тоа би можел да биде чест механизам кој спречува губење на атмосферата на вакви светови“, пишува JAXA.
„Акацуки“ првично беше лансиран со шест инструменти, од кои сите работеа кога влезе во орбитата на Венера во 2015 година. Две инфрацрвени камери престанаа да функционираат околу една година подоцна, но се верува дека последните четири инструменти сè уште беа исправни кога „Акацуки“ престана да комуницира во 2024 година.
Мисијата донесе и други откритија, соопшти JAXA. Научниците забележале структура налик лак во атмосферата која траела најмалку четири земјини дена, а истражувачите сугерирале дека тоа е резултат на планините на Венера, кои овозможуваат гасот од пониските слоеви да се движи повисоко како „гравитациски бран“, во поголема мера отколку што се набљудува на Земјата. Но, за поголеми сознанија ќе бидат потребни нови мисии до Венера.
Неколку мисии се во фаза на планирање. На пример, американската вселенска агенција NASA работи на мисијата DAVINCI, која е дизајнирана да навлезе во атмосферата, како и на друга мисија наречена VERITAS, која ќе орбитира околу планетата во потрага по информации за нејзината површина и внатрешност. Европската вселенска агенција (ESA) го развива орбитерот EnVision, кој ќе ја проучува атмосферата, внатрешноста и површината на Венера.
Сепак, и DAVINCI и VERITAS се во опасност од губење финансирање, согласно буџетското барање на американскиот претседател Доналд Трамп за 2026 година, со кое финансирањето на NASA се намалува за 24%, а десетици научни мисии се откажуваат. Што ќе се случи понатаму, политичарите сè уште расправаат во тековното „затворање на американската влада“, започнато на 1 октомври, кога не беше договорено финансирање за новата фискална година.
