Истражувачите откриле дека необична темна, односно црна габа, на местото на нуклеарната катастрофа во Чернобил, преживува хранејќи се со смртоносното зрачење.
Катастрофата се случила на 26 април 1986 година, кога рутински безбедносен тест во реакторот 4 во Чернобил прераснал во најтешката нуклеарна несреќа во светот, предизвикана од грешки во дизајнот и работата.
За да се ублажи труењето од зрачење, воспоставена е „зона на исклучување“ од 30 км, која ги држи луѓето подалеку од опасноста. Сепак, и покрај ризикот, некои истражувачи спровеле студии за тоа како зрачењето влијае врз околината.
На пример, во 1997 година украинската микологинка Нели Жданова открила црна мувла што колонизира високо радиоактивни урнатини од нуклеарната електрана во Чернобил, растејќи по ѕидовите, таваните, па дури и во внатрешноста на зградата на реакторот.
Истражувањето покажало дека габите ги привлекува јонизирачкото зрачење.
Ова извонредно откритие — дека животот може да напредува и расте во присуство на зрачење — ги доведе во прашање досегашните сфаќања за отпорноста на живите организми, а истовремено претстави и потенцијал за користење на оваа мувла во примени како што се чистење радиоактивни локации и заштита на астронаутите од космичко зрачење во вселената.
Јонизирачкото зрачење, кое обично ја уништува ДНК и клетките, изгледало како хранлива материја за овие отпорни габи.
Се чини дека тајната е всушност меланинот. Истиот пигмент кој на луѓето им дава различни тонови на кожа и штити од УВ-зраци, се наоѓа и во клеточните ѕидови на овие чернобилски габи.
Почетните теории сугерирале дека меланинот ја штити црната мувла, но студија од 2007 година на нуклеарен научник открила клучен наод. Меланизираните габи растеле 10 проценти побрзо кога биле изложени на радиоактивен цезиум, што сугерира дека тие активно го користеле зрачењето како метаболичка енергија. Овој процес е наречен радиосинтеза.
„Енергијата на јонизирачкото зрачење е околу милион пати поголема од енергијата на белата светлина што се користи во фотосинтезата. Затоа ви е потребен многу моќен конвертор на енергија, и ние мислиме дека меланинот може да го овозможи тоа — да го претвори јонизирачкото зрачење во употребливи нивоа на енергија“, изјави за BBC нуклеарната научничка Екатерина Дадачова.
Понатамошни истражувања откриле дека не сите меланизирани габи го покажуваат ова однесување, а една студија дури не нашла разлика во растот кај тестирани габи изложени на зрачење.
Интригираната меѓународна научна заедница испратила примероци од Cladosporium sphaerospermum, истиот сој пронајден во Чернобил, на Меѓународната вселенска станица (ISS).
Она што следело го зацврстило космичкиот потенцијал на мувлата. Соочени со интензивно космичко зрачење, габите напредувале, покажувајќи стапка на раст 1,21 пати поголема од контролни примероци на Земјата.
Интересно е што експериментот на ISS исто така го покажал потенцијалот на мувлата како заштитна бариера. Додека растеле, габите штителе од значително количество зрачење во споредба со контролните области.
Од овие експерименти, експертите сугерираат дека забележаните радиопротективни придобивки можеби не се исклучиво резултат на меланинот, туку и на други биолошки компоненти како што е водата.
Галактичкото космичко зрачење — бура од брзи наелектризирани протони од експлодирачки ѕвезди — претставува „најголема опасност“ за астронаутите кои патуваат надвор од заштитната атмосфера на Земјата.
Стандардните решенија за заштита, како тешките метали, се скапи и тешки за лансирање во вселената. Сепак, оваа чернобилска мувла нуди едноставна, биолошка алтернатива.
Астро-биологинката на НАСА, Лин Џ. Ротшилд, замислува „мико-архитектура“ — живеалишта одгледани од габи на Месечината или Марс. Овие живи ѕидови не само што би биле структурни, туку и саморегенерирачки радијациски штитови одгледани „in situ“, што би ги намалило трошоците за лансирање.
Откако веќе колонизирале токсично место како Чернобил, овие габи би можеле еден ден да ги заштитуваат астронаутите во блиска иднина.
