Новиот моќен телескоп во Јужна Америка веќе нуди примамливи навестувања за тоа што може да постигне.
Опсерваторијата „Вера Ц. Рубин“ започна со набљудување на небото од планински врв во Чиле минатата пролет, а нејзините фотографии од „првата светлина“ ги воодушевија астрономите и љубителите на вселената кога беа објавени во јуни.
Тој почетен сет на податоци вклучуваше набљудувања на речиси 2.000 новооткриени астероиди, а во средата, на 7 јануари, пристигнаа возбудливи нови детали за оваа група. Новата студија открива дека 19 астероиди се „супербрзи ротатори“, кои завршуваат една ротација за помалку од 2,2 часа, а меѓу нив се наоѓа и најбрзо ротирачкиот голем астероид досега пронајден.
Рекордната вселенска карпа, наречена 2025 MN45, се наоѓа во главниот астероиден појас меѓу Марс и Јупитер. Објектот има пречник од околу 710 метри и завршува една ротација на секои 1,88 минути, што го прави „најбрзо ротирачкиот астероид со пречник поголем од 500 метри што астрономите го пронашле“, се наведува во соопштението објавено во средата од NOIRLab на Американската национална научна фондација. Опсерваторијата „Рубин“ е заедничка програма на NOIRLab и Националната акцелераторска лабораторија SLAC при Министерството за енергетика на САД.
Брзината на ротација на астероидите може да открие клучни информации за нив. Исклучително брзите ротации можат да укажуваат на силен судир што разнел поголемо матично тело. Ротацијата исто така може да понуди увид во внатрешната структура и составот на астероидот.
„Јасно е дека овој астероид мора да биде составен од материјал со многу голема цврстина за да остане во едно парче додека се врти толку брзо“, изјави водителката на студијата, Сара Гринстрит, помошна астрономка во NSF NOIRLab и раководителка на работната група за објекти блиски до Земјата и меѓуѕвездени објекти во рамки на Соработката за наука за Сончевиот систем на Опсерваторијата „Рубин“.
„Пресметавме дека би му била потребна кохезивна цврстина слична на онаа на цврста карпа. Ова е донекаде изненадувачко, бидејќи се верува дека повеќето астероиди се она што го нарекуваме ‘купишта од остатоци’, што значи дека се составени од многу, многу мали парчиња карпи и остатоци кои се споиле под влијание на гравитацијата за време на формирањето на Сончевиот систем или при подоцнежни судири“, додаде таа.
Сепак, астероидот 2025 MN45 не е апсолутен рекордер по брзина на ротација. Астрономите имаат пронајдено низа мали астероиди со широчина од само неколку или неколку десетици метри, кои завршуваат една ротација за помалку од една минута.
Опсерваторијата „Вера Рубин“ сè уште ги засилува своите операции и сè уште не ја започнала својата примарна научна мисија. Тој напор, 10-годишен проект наречен Legacy Survey of Space and Time (LSST), ќе создаде широкоаголен, високодефинициски и забрзан „снимак“ на вселената. Истражувањето ќе се потпира на фотографии направени со LSST камерата со 3,2 милијарди пиксели — најголемата дигитална камера во светот.
„Со години знаеме дека ‘Рубин’ ќе функционира како машина за откривање на вселената и веќе ја гледаме уникатната моќ на комбинацијата од LSST камерата и неверојатната брзина на ‘Рубин’. На тој начин, ‘Рубин’ може да направи фотографија на секои 40 секунди“, изјави Арон Рудман, заменик-раководител на LSST и професор по физика на честички и астрофизика на SLAC.
„Способноста да се пронајдат илјадници нови астероиди за толку краток временски период и да се дознае толку многу за нив е прозорец кон она што ќе биде откриено во текот на 10-годишното истражување“, додаде тој.
Новата студија беше објавена во средата во списанието The Astrophysical Journal Letters. Резултатите беа презентирани и за време на прес-конференција истиот ден на 247. состанок на Американското астрономско друштво во Финикс, Аризона.
