Меѓуѕвездената комета 3I/ATLAS секоја секунда испушта тони вода во вселената, а тоа го откри вселенското летало JUICE, кое патува кон Јупитер.
3I/ATLAS испушта доволно вода во вселената за со таа количина да се наполнат 70 олимписки базени секој ден. Ова откритие им дава на научниците извонредна можност да ги проучуваат елементите присутни при формирањето на планети околу други ѕвезди, потенцијално многу постари од Сонцето.
Откритието е забележано во рамки на мисијата на Европската вселенска агенција (ESA) Jupiter Icy Moons Explorer (JUICE), која моментално се движи кон Јупитер и неговите ледени месечини. JUICE во ноември 2025 година, користејќи ги своите инструменти MAJIS (Moons And Jupiter Imaging Spectrometer) и JANUS (Jovis, Amorum ac Natorum Undique Scrutator), го забележа 3I/ATLAS, кој е дури трет откриен објект што поминува низ Сончевиот систем, а потекнува надвор од неговите граници.
Како и кометите со потекло од Сончевиот систем, 3I/ATLAS почнал да исфрла материјал кога се доближил до Сонцето, при што сончевото зрачење го загревало неговото ледено јадро, предизвикувајќи цврстиот мраз веднаш да се претвори во гас – процес познат како сублимација. Како што овој гас експлозивно излегува, формира кома и опашка кои се карактеристични за кометите. Ова било проследено со зголемување на сјајот на кометата, но 3I/ATLAS станал уште посјаен од очекуваното.
За време на своите набљудувања, MAJIS идентификувал инфрацрвени емисии од молекули на водена пареа и јаглерод диоксид, познати како „испарливи“ бидејќи лесно испаруваат.
„Повторената детекција на водена пареа и јаглерод диоксид со помош на MAJIS укажува дека испарливиот мраз ‘закопан’ под површината активно се ослободува во вселената веднаш по минувањето на перихелот. Врз основа на собраните податоци, проценивме истекување од јадрото на кометата од околу две тони во секунда, што е еквивалентно на приближно 70 олимписки базени водена пареа исфрлени во вселената секој ден. Податоците од MAJIS ќе ни овозможат подобро да ја разбереме активноста на оваа комета по перихелот, како и физичките и хемиските својства на материјалот формиран околу друга ѕвезда пред милијарди години“, изјави членот на тимот Џузепе Пичони од Националниот институт за астрофизика (INAF).
Набљудувањата на кометата 3I/ATLAS од страна на JUICE се извонредни бидејќи биле непланирани и се случиле веднаш по откривањето на 3I/ATLAS на 1 јули 2025 година. Набљудувањата биле предизвикувачки поради кратките временски прозорци што JUICE ги имал за да ја забележи кометата, како и поради слабите меѓуѕвездени емисии.
По овие набљудувања следувало долго чекање, а податоците пристигнале на Земјата дури во февруари 2026 година.
„Долго чекавме, но навистина се исплатеше. Прекрасните собрани слики за првпат откриваат период на интензивна активност на кометата непосредно околу перихелот. 3I/ATLAS покажа проширена кома, опашка и различни морфолошки структури, како зраци, млазови и филаменти. Собраните податоци ќе ни овозможат да ги проучуваме морфолошките структури, интензитетот на светлината, како и еволуцијата на комата и опашката на кометата на кратки и средни временски скали. Многу сме задоволни од перформансите на JANUS, кој ни овозможи одличен увид во тоа што ќе може да направи кога ќе дејствува околу Јупитер и неговите ледени месечини – крајната дестинација на мисијата JUICE“, изјави членот на тимот Паскуале Палумбо, истражувач во INAF и главен истражувач на JANUS.
