Финска ги претвора подводните интернет-кабли во гигантски сонари кои детектираат саботажи од „флотите во сенка“. Погледнете како функционира овој моќен одбранбен систем.
Финската телекомуникациска компанија Elisa успешно инсталираше и тестираше напреден систем за детекција на своите подводни кабли, претворајќи ја оваа критична инфраструктура во огромни сензори. Технологијата се базира на таканаречено дистрибуирано акустично сензорирање (DAS – Distributed Acoustic Sensing). Системот им овозможува на каблите да ги регистрираат и најмалите вибрации што доаѓаат од морското дно.
Во моментов системот се развива така што, во случај на каква било сомнителна активност, автоматски и во реално време ќе ги известува финската Крајбрежна стража, Воената морнарица, како и самите сопственици на каблите.
Зошто подводните кабли станаа главна цел?
Подводните кабли се крвотокот на современиот свет. Преку нив се пренесуваат дури 99% од глобалниот интернет-сообраќај, а секојдневно низ нив минуваат финансиски трансакции вредни милијарди долари. И покрај нивната важност, оваа инфраструктура најчесто останува без надзор поради нејзината огромна распространетост низ светските океани.
Дополнително, нивните точни локации јавно се означени на поморските карти за да се избегнат случајни оштетувања од сидра. Но, овие карти денес ги злоупотребуваат таканаречените „флоти во сенка“ (shadow fleets). Тие намерно ги влечат своите тешки сидра по морското дно за да ги оштетат каблите и да предизвикаат комуникациски колапс.
Хронологија на подводните инциденти
Во последните години се регистрирани повеќе сомнителни инциденти, главно во близина на геополитички чувствителни региони како што се:
- Балтичко Море (во близина на Русија)
- Црвено Море на Блискиот Исток
- Тајван и неговата околина во Источна Азија
Особено загрижува фактот што руски бродови и подморници повеќепати биле забележани во близина на трансатлантските податочни кабли, што предизвикува сомнежи дека детално го мапираат морското дно за потенцијални идни диверзантски операции.
Како функционира DAS технологијата?
Технологијата што ја воведува Финска функционира така што постојните оптички кабли почнуваат да дејствуваат како пасивни сонари кои ја „слушаат“ својата околина. Овој систем е исклучително исплатлив и лесен за имплементација бидејќи може да се надгради врз веќе постојната подводна мрежа.
Единствената поголема инвестиција е поставување специјален уред за следење на сигналите на секои 100 километри кабел.
Jouni Petrou, директор за нови бизниси во Elisa, ја истакна важноста на проектот:
„Заштитата на подводната инфраструктура е задача од национално значење. Поучени од неодамнешните прекини на кабли, создадовме решение кое обезбедува рано предупредување за заканите. Нашата брза реакција на инцидентот кон крајот на годината спречи оштетување на други кабли. Целта ни е преку овој систем да ги алармираме надлежните институции уште пред да дојде до првото физичко оштетување.“
Глобална трка за заштита на интернетот
Финска не е единствената земја што инвестира во одбраната на морските длабочини. Притисокот е толку голем што државите ширум светот интензивно бараат нови технолошки решенија.
Досега се развиени или се развиваат:
- AUKUS (Австралија, Велика Британија и САД) работи на подводен дрон специјално наменет за заштита на подводните кабли.
- Pentagon распиша конкурс за мали и евтини автономни подморници што можат брзо и масовно да се произведуваат.
- Стартап-компании веќе претставија подводни дронови управувани со вештачка интелигенција кои можат да работат на длабочини до 500 метри.
Иако германската технолошка компанија AP Sensing претстави сличен патент, финскиот систем е резултат на поширока национална иницијатива. Во неговиот развој и тестирање учествуваа:
- Fingrid
- Gasgrid Finland
- Geological Survey of Finland
- Maritime Academy
- University of Helsinki Seismological Institute
Ова покажува дека заштитата на подводната инфраструктура станува едно од клучните безбедносни прашања на дигиталната ера, бидејќи секое сериозно оштетување на подводните кабли може да има глобални последици врз комуникациите, финансиските системи и функционирањето на интернетот.
