Горниот степен на кинеската комерцијална ракета Zhuque-2E се распадна во ниската Земјина орбита и создаде отпад што претставува ризик за сателитите Starlink во нејзина близина.
Горниот дел од кинеската комерцијална ракета, лансирана на почетокот на јуни, се распадна во вселената. Овој инцидент доведе до ширење на отпад во еден од најпрометните делови на ниската Земјина орбита, каде што се наоѓаат Меѓународната вселенска станица (МВС) и значителен дел од широкопојасната мрежа Starlink на компанијата SpaceX.
Распадот се случил кратко откако ракетата Zhuque-2E на 9 јуни стигнала во орбитата со два сателита за директна комуникација со мобилни телефони. Најверојатно тоа се случило во моментот кога горниот степен требало да изврши маневар на контролирано согорување за негово безбедно отстранување. Вселенските сили на САД го потврдија настанот преку платформата Space-Track.org, која војската ја користи за јавно споделување податоци за орбитални објекти.
Проценка на бројот на фрагменти и потенцијалната опасност
Вселенските сили на САД сè уште не ги внеле овие фрагменти во официјалниот каталог на вештачки вселенски објекти. Од компанијата за орбитално следење LeoLabs изјавија дека инцидентот веројатно создал меѓу 100 и 150 нови парчиња вселенски отпад.
Вториот степен на ракетата Zhuque-2E, произведена од кинеската компанија LandSpace, бил долг меѓу 8 и 9 метри и имал пречник од 3,35 метри. Главното тело на горниот степен сега кружи на висина од 335 до 424 километри, под агол на наклон од 54,5 степени во однос на екваторот.
Највисоката точка од оваа орбита се вкрстува со орбитата на Меѓународната вселенска станица. Сепак, атмосферскиот отпор релативно брзо ќе ги повлече фрагментите под висината на која се наоѓа МВС. Од друга страна, отпадот може да претставува поголема закана за стотици сателити Starlink. Особено се загрозени новолансираните сателити и оние што овозможуваат директна врска со паметни телефони, бидејќи тие летаат на пониски височини од остатокот од констелацијата Starlink.
Добрата вест е што оваа орбитална висина е доволно ниска за атмосферскиот отпор да предизвика поголемиот дел од остатоците од ракетата Zhuque-2E повторно да влезат во атмосферата во рок од неколку месеци. Најголемиот дел од материјалот ќе изгори при тој процес. Најлошото сценарио се случува кога вакви инциденти се случуваат на височини над 650 километри, каде што на објектите им се потребни децении или подолго за природно да се вратат во атмосферата.
Тренд на раст на кинескиот вселенски отпад
Овој распад претставува продолжување на трендот на зголемен кинески придонес кон проблемот со вселенскиот отпад. По децении оставање истрошени делови од ракети во орбитата, денес операторите во повеќето земји задржуваат доволно гориво за контролирано враќање на горните степени на Земјата. Телата на ракети што им припаѓаат на Русија и поранешниот Советски Сојуз претставуваат најголем дел од отпадот во долготрајните орбити, а по нив следуваат Кина и Соединетите Американски Држави.
Сепак, додека бројот на руски и американски ракетни тела во орбитата опаѓа или стагнира, масата на кинеските ракетни тела во долготрајни орбити се зголемила за повеќе од 150 проценти во последните пет години. Овие податоци потекнуваат од анализа на експертот за следење на вселенската ситуација Џим Шел. Зголемувањето се совпаѓа со одлуката на Кина да ги интензивира лансирањата на сопствени мегаконстелации, дизајнирани како директна конкуренција на мрежата Starlink.
Ракетните тела претставуваат еден од најкритичните извори на вселенски отпад. Тие обично се големи и масивни, а често содржат преостанато погонско гориво и гасови под висок притисок што можат да предизвикаат експлозии. Ако останат во орбитата по ослободувањето на товарот, не постои начин да се маневрира со нив или далечински да се отстранат.
Кинеската ракета Long March 6A има особено лоша историја во овој поглед, вклучувајќи две експлозии што контаминираа повисоки орбити со повеќе од 1.000 фрагменти вселенски отпад, кои ќе останат таму со децении, па дури и векови, наведува Ars Technica.
