Во текот на пет дена XXI Светски конгрес на економисти ги собра во Белград водечките светски економисти, добитници на Нобелова награда, професори од најугледните универзитети и креаторина јавни политики од повеќе од 80 земји.
Белград, во текот на петте дена на одржување на XXI Светски конгрес на економисти, беше едно од најважнитеместа за глобална дебата за иднината на економијата, меѓународните односи, технологијата и јавните политики. Конгресот на Меѓународната економска асоцијација, кој се одржа од 22 до 26 јуни во Сава центар, собра повеќе одилјада учесници од над 80 земји, меѓу кои беа добитници на Нобелова награда, професори од најугледните светскиуниверзитети, истражувачи, претставници на меѓународниинституции и креатори на економски политики.
За Србија и за Сојузот на економисти на Србија, кој беше домаќин на Конгресот, овој настан имаше посебно значење. Како што истакна претседателот на Сојузот на економистина Србија, Александар Влаховиќ, фактот што Светскиот конгрес на економисти првпат се одржа во ЈугоисточнаЕвропа претставува големо признание за домашнатаекономска струка и потврда за довербата штонМеѓународната економска асоцијација му ја укажа на Белград.
Истовремено, одржувањето на Конгресот во Србија го означи и враќањето на овој престижен собир во Европа поречиси две децении. Во време на длабоки промени воглобалниот поредок, Белград стана место на средба на различни академски традиции, економски школи и погледикон иднината на светот.
Темата на годинашниот Конгрес, „Спротивставени визии за светот: глобализам или национализам, мултилатерализамили билатерализам, демократија или автократија“, отвори прашања кои далеку ги надминуваат рамките на економската теорија. Дискусиите што се водеа за време на Конгресот покажаа дека економијата денес не може да се одвои од геополитиката, технологијата, климатските промени, енергетиката, демократијата и општествената стабилност.
Во Сава центар се разговараше за иднината на глобализацијата, новиот економски поредок, индустриските политики, трговските тензии, односите меѓу САД и Кина, вештачката интелигенција, пазарот на труд, климатските политики, монетарната стабилност, развојот на малите економии и улогата на меѓународните институции во сè пофрагментиран свет.
Посебно внимание привлече учеството на тројца добитници на Нобеловата награда за економија: Ерик Маскин, Естер Дуфло и Жан Тирол. Нивните предавања и учеството во дискусиите му дадоа дополнителна тежина на Конгресот и го потврдија неговото значење во меѓународната академска заедница.
Покрај нобеловците, во Белград говореа и некои однајвлијателните економисти на денешницата, меѓу кои ДаниРодрик, Елен Реј, Дејвид Аутор, Џин Гросман, Арно Костино, Џастин Јифу Лин, Ралф Оса, Елханан Хелпман, ТорстенПерсон, Дејвид Јанг, Дејвид Даокуи Ли, Олег Ицхоки, Лоренцо Калиендо, Венди Карлин, Ракел Фернандез и бројни други учесници од универзитети како Харвард, МИТ, Принстон, Јејл, Стенфорд, Беркли, Колумбија, Оксфорд, Пекинг, Универзитетот Цингхуа, London School of Economics и други водечки институции.
Преку пленарни предавања, панели и повеќе од 200 паралелни сесии, Конгресот отвори простор за размена на идеи за тоа како светот ќе се приспособува на новитеекономски и политички околности. Една од важните поракибеше дека глобализацијата не исчезнува, но се менува. Наместо модел заснован исклучиво на ефикасност и отвореност на пазарите, сè поголемо значење добиваатотпорноста, економската безбедност, регионализацијата и стратешките интереси на државите.
Голем дел од дискусиите беа посветени и на враќањето на индустриската политика. По децении во кои доминирашеидејата дека пазарот сам треба да ги одредува насоките на развој, денес и најразвиените економии повторно користатактивни државни политики за да ги заштитат стратешкитесектори, да развијат нови технологии и да ја намалатзависноста од глобални шокови. Сепак, учесниците укажаадека таквите политики мора внимателно да се осмислат, дабидат засновани на јасни цели и насочени кон конкретнипроблеми, а не кон обичен протекционизам.
Вештачката интелигенција беше една од темите што сепровлекуваше низ голем број панели. Економиститеразговараа за тоа како AI ќе ја промени продуктивноста, пазарот на труд, образованието, истражувањето и глобалната конкуренција. Додека едни во вештачкатаинтелигенција гледаат голем потенцијал за забрзување на растот и решавање сложени општествени проблеми, другипредупредуваат на ризиците за вработеноста, нееднаквостаи концентрацијата на моќ во рацете на мал број технолошкикомпании.
Конгресот отвори и важни дискусии за климатскитеполитики и декарбонизацијата. Учесниците истакнаа декаклиматската транзиција повеќе не е само еколошкопрашање, туку и прашање на индустриска конкурентност, фискална стабилност, енергетска безбедност и глобалнаправичност. Особено беше нагласено дека земјите соразличен степен на развој не можат да имаат исти обврски, ниту исти можности за финансирање на преминот конекономија со пониски емисии.
Значаен дел од програмата беше посветен и на прашањатаза еднаквоста, положбата на жените во економскатапрофесија и правните реформи што овозможуваатпоголемо учество на жените на пазарот на труд. Со тоа, Конгресот покажа дека современата економија не зборувасамо за раст, трговија и финансии, туку и за квалитетот на институциите, општествената вклученост и поправеднатараспределба на можностите.
Покрај главната програма, посебна вредност имаше и RIDGE Summer School, која се одржа паралелно на Економскиот факултет при Универзитетот во Белград. Млади економисти, докторанди и истражувачи од различниделови на светот имаа можност да ги претстават своитетрудови, да добијат коментари од водечки професори и дабидат дел од меѓународна академска мрежа. Со тоа, Конгресот, покрај размената на идеи меѓу афирмираниекономисти, отвори простор и за новата генерацијаистражувачи.
За домашната академска заедница, студентите, институциите и бизнис-секторот, одржувањето на Конгресотво Белград претставуваше единствена можност занепосреден контакт со економисти кои ги обликуваатглобалните дебати и јавните политики. Истовремено, заСојузот на економисти на Србија, тоа беше потврда декадомашните институции можат да организираат настан однајвисок меѓународен ранг.
Во време во кое старите модели се преиспитуваат, а новитесè уште не се целосно обликувани, Конгресот отворипрашања на кои нема да има брзи и едноставни одговори. Но, токму во тоа лежи неговото значење. Тој покажа декадијалогот меѓу науката, политиката, институциите и бизнисот е неопходен доколку светот сака да пронајдеодржливи одговори на предизвиците што го очекуваат.
Затоа, XXI Светски конгрес на економисти ќе останезабележан како еден од најзначајните меѓународни настаниодржани во Србија и како момент во кој Белград стана делод глобалната дебата за економијата на иднината.
