Со децении астрономите расправаат дали судбината на Земјата е нераскинливо поврзана со судбината на Сонцето. Кога ѕвездата за околу пет милијарди години ќе го потроши водородот што ѝ служи како гориво, таа ќе се прошири во црвен џин доволно голем за да ги проголта Меркур и Венера, а неколку студии сугерираа дека ќе ја проголта и Земјата. Сепак, ново истражување покажува дека нашата планета има поголеми шанси да го избегне тој огнен крај отколку што претходно се мислеше.
Користејќи ажурирани модели кои покажуваат како ѕвездите во доцните фази од животот влијаат врз нивните планети, истражувачите утврдиле дека гравитациските сили кои ја привлекуваат Земјата кон Сонцето што се шири се послаби отколку што предвидувале претходните модели. Тоа би ѝ дало на планетата повеќе време постепено да се оддалечи, додека Сонцето ги исфрла своите надворешни слоеви во вселената, со што потенцијално би можела целосно да избегне да биде проголтана.
Сепак, ова откритие не гарантира опстанок на Земјата. Наместо тоа, истражувачите велат дека најголемата неизвесност повеќе не е поврзана со јачината на привлечната сила на проширеното Сонце, туку со сè уште недоволно разбраното прашање колкава маса ќе изгуби Сонцето во текот на завршните фази од својата еволуција.
„Најголемата неизвесност повеќе не произлегува од пресметките на плимните сили, туку од тоа колкава маса ќе изгуби идното Сонце. Набљудувањата на ѕвезди џинови слични на Сонцето во моментов покажуваат дека Земјата би можела да преживее, но ни се потребни подобри набљудувања пред да можеме да бидеме сигурни“, изјави во соопштение главниот автор на студијата, Матс Еселдерс од Институтот за астрономија при Универзитетот KU Leuven во Белгија.
Кога ѕвездите како Сонцето ќе го потрошат водородот во своето јадро и ќе се претворат во огромни црвени џинови, доаѓа до своевидно космичко натпреварување меѓу плимните сили, кои ги повлекуваат планетите навнатре, и губењето на масата на ѕвездата, кое ги турка нанадвор. Токму тој однос на крајот одлучува дали блиските планети ќе бидат проголтани или спасени.
Ова планетарно натпреварување се одвива во две фази. Како што Сонцето се шири, гравитациските плимни сили дејствуваат како суптилна сопирачка, постепено одземајќи ѝ енергија на орбитата на Земјата и повлекувајќи ја планетата навнатре. Истовремено, ѕвездата што умира преку силни ѕвездени ветрови исфрла огромни количини гас и на крајот губи приближно половина од својата маса. Како што Сонцето станува полесно, неговата гравитациска сила слабее, туркајќи ги преживеаните планети кон пошироки орбити кои би можеле да ја удвојат нивната оддалеченост од ѕвездата, наведува NASA.
„Судбината на Земјата зависи од чувствителната рамнотежа меѓу овие два ефекти. Ако плимните сили бидат доминантни, таа ќе биде проголтана. Ако доминира губењето на масата, нашата планета ќе избега во поширока орбита“, изјави Еселдерс.
Сепак, конечната слика сè уште не е јасна. Бидејќи астрономите сè уште не можат прецизно да утврдат со која брзина ѕвездите слични на Сонцето ја губат масата во завршните фази од нивниот живот, „конечната судбина на Земјата и понатаму останува неизвесна“, напишаа истражувачите во новиот научен труд.
Со вклучување на реалните стапки на губење маса измерени кај ѕвездата L2 Pup, црвен џин оддалечен околу 183 светлосни години, кој поради сличната маса послужил како модел за идното Сонце, истражувачите потврдиле дека Земјата ќе се оддалечува доволно брзо за да избегне да биде проголтана. Со тоа, можноста за опстанок ја надминува можноста за уништување, се наведува во студијата.
За луѓето ова откритие претставува повеќе академска утеха отколку практичен спас. Повеќето научници се согласуваат дека Сонцето, како што ќе старее, ќе станува сè потопло и ќе ги „свари“ океаните на Земјата, правејќи ја планетата целосно ненаселива за околу една милијарда години – многу пред да започне да се шири во црвен џин.
Сепак, дури и ако луѓето тогаш повеќе не постојат за да бидат сведоци на тоа, следењето на конечната судбина на Земјата обезбедува важен увид во начинот на кој планетарните системи се развиваат додека нивните ѕвезди стареат. Според истражувачите, ова знаење дополнително ќе се унапреди со идните набљудувања на ѕвезди слични на Сонцето кои умираат.
„Тоа ќе ни овозможи да спроведуваме популациски студии за еволуцијата на планетарните орбити околу еволуирани ѕвезди и ќе ни помогне подобро да ја разбереме идната еволуција на системот Земја–Сонце“, напишаа истражувачите во трудот.
Студијата е објавена во јуни во научното списание „Astronomy & Astrophysics“.
