Додека повеќето платформи се натпреваруваат во количината на содржина, Apple ја води битката во ширината на пропусниот опсег и степенот на компресија. Споредбата со Netflix, Max и Disney+ открива зошто истата ознака 4K HDR во пракса не значи и исто искуство.
Со официјалното пристигнување на Apple TV во Македонија, домашната публика за првпат добива директен пристап до каталогот за кој со години се зборуваше главно поради наградуваните серии како „Ted Lasso“ и „Severance“. Но, зад познатите авторски имиња се крие и технички аспект што повеќето корисници несвесно го забележуваат, но ретко прецизно го дефинираат: на големите екрани Apple визуелно доминира над конкуренцијата.
Митот за 4K резолуцијата: резолуцијата не е квалитет
Во маркетингот на потрошувачката електроника, 4K резолуцијата (3840 × 2160 пиксели) се третира како гаранција за острината на сликата. Кај дигиталното видео, сепак, резолуцијата е само празна мрежа од пиксели; вистинскиот квалитет зависи од битрејтот – количината податоци што се испорачува во секунда (Mbps).
Netflix – агресивна оптимизација. За да ги намали трошоците за серверската инфраструктура и да овозможи стабилно функционирање и на побавни мрежи, Netflix со години користи енкодирање „per-title“ и „per-shot“. Пристапот „per-title“ беше воведен во 2015 година и го замени фиксниот сет на квалитети со сет приспособен за секој наслов, додека проширувањето „per-shot“ од 2018 година овозможува секоја сцена да има сопствени оптимални поставки за енкодирање. Резултатот е агресивна компресија: според сопствениот инженерски блог на Netflix, нивниот премиум 4K стрим првично беше лансиран со фиксни нивоа од 8, 10, 12 и 16 Mbps за 4K резолуција. Во пракса, тоа значи дека 4K стримот најчесто се движи во опсег од 8 до 16 Mbps.
Apple – висок праг на пропусен опсег. Apple од самиот почеток се постави како спротивност на овој пристап. Според мерењата на магазинот What Hi-Fi?, Apple во просек стримува со околу 25 до 40 Mbps, а повремено достигнува и до 45 Mbps, бидејќи применува помала компресија од конкуренцијата. Првите независни мерења, кои уште при лансирањето на сервисот во 2019 година ги направи Расмус Ларсен од FlatpanelsHD, покажаа конкретни бројки: серијата „See“ во просек имала 29 Mbps, со максимален видео битрејт од 41 Mbps, додека „The Elephant Queen“ била околу 26 Mbps.
За контекст, стримингот на Apple приближно одговара на половина од битрејтот на UHD Blu-ray диск, додека кај класичниот UHD Blu-ray битрејтот се движи од 82 до 128 Mbps. Со други зборови, Apple сè уште не стигнал до физичкиот медиум, но му се приближил повеќе од кој било друг сервис за стриминг.
Каде се забележува разликата?
Разликата меѓу 12 и 35 Mbps најлесно се забележува на современите OLED и Mini-LED телевизори со дијагонала од 65 инчи или повеќе.
Макроблокирање во темните сцени: при висока компресија, темните премини се распаѓаат во забележливи блокови од пиксели (color banding). Високиот битрејт на Apple овозможува помазни градиенти на црната и сивата боја, без видливи артефакти.
Филмското зрно (film grain): тоа е една од првите жртви на алгоритмите за компресија, бидејќи енкодерот го препознава шумот како непотребен податок. Интересно е што ова не е исклучиво предност на Apple – независна анализа покажа дека Netflix енкодирањето базирано на сцени намерно го препознава карактеристичното 35-милиметарско зрно кај одредени наслови како дел од нивниот уметнички идентитет и троши дополнителни битови за негово зачувување, па AV1 стримот на „Breaking Bad“ може да достигне и повеќе од 22 Mbps. Сепак, во просек Apple има повеќе простор за зачувување на природната текстура на филмската лента.
Комплексно движење: тревата за време на натпревар во „Ted Lasso“, снежна бура или експлозиите во „Foundation“ бараат огромен пренос на податоци. Онаму каде што Netflix може да изгуби дел од микродеталите и да создаде заматување, Apple подобро го задржува микроконтрастот.
За споредба, и другите конкуренти остануваат под Apple: според мерењата на HD Report, најквалитетните наслови на Max во просек се движат меѓу 17 и 22 Mbps, додека сериите на Disney+, како „Andor“ и „The Mandalorian“, се движат во средните тинејџерски вредности, односно околу 14 до 16 Mbps.
Мастеринг во Dolby Vision: разликата е во доследноста
Речиси сите оригинални содржини на Apple се испорачуваат во Dolby Vision формат со 10-битен профил. Иако и конкурентите нудат Dolby Vision – често како дел од поскапите претплатнички пакети – разликата лежи во доследноста на процесот на мастеринг.
Наместо статичните HDR10 метаподатоци, кои го фиксираат нивото на осветленост за целиот филм, динамичните Dolby Vision метаподатоци ги приспособуваат осветленоста, контрастот и тоналното мапирање од кадар до кадар. Во комбинација со високиот битрејт, телевизорот добива доволно чист сигнал за прецизно прикажување на најсветлите делови од сцената – како рефлексиите на сонцето или светлата на стадионот – без „испирање“ на темните делови од кадарот.
Една техничка забелешка: Netflix долго време го испорачуваше HDR во HEVC формат, бидејќи нивниот AV1 првично немаше HDR поддршка, па HDR содржините се враќаа на HEVC. Apple уште од првиот ден инсистираше на спецификацијата Dolby Vision + Atmos за своите оригинални содржини, што придонесува за поуедначен резултат низ целиот каталог.
Аудио: каде што предноста НЕ е во битрејтот
Тука треба да се разбие една широко распространета заблуда, бидејќи реалноста е поинаква од очекувањата.
Ниту еден од главните сервиси за стриминг денес не нуди lossless Dolby TrueHD како оној што се наоѓа на 4K Blu-ray дисковите. Сите користат компресиран Dolby Digital Plus со Atmos метаподатоци, додека lossless TrueHD 7.1 Atmos и понатаму останува домен на физичките дискови. Единствен исклучок е Kaleidescape, но станува збор за сервис за купување/изнајмување содржина, а не за класичен претплатнички стриминг.
И тука е клучното: Apple нема предност во битрејтот во однос на Netflix. И двата сервиси го испорачуваат Atmos како DD+ JOC со максимален битрејт од 768 kbps. Netflix на оваа бројка премина уште во 2019 година: според нивната објава, битрејтот го зголемиле до 640 kbps за 5.1 surround и до 768 kbps за Dolby Atmos, со напомена дека функцијата не е lossless, но е перцептивно транспарентна. Анализите што директно ги споредуваат сервисите потврдуваат дека и Netflix и Apple го користат истиот DD+ JOC пристап, ограничен на околу 768 kbps.
Со други зборови, бројката од 640 kbps што понекогаш му се припишува на Netflix се однесува на неговиот 5.1 стрим, а не на Atmos. За Atmos, двата сервиси се на 768 kbps.
Од каде тогаш доаѓа впечатокот дека Apple звучи подобро на поквалитетни soundbar системи и AV ресивери? Разликата не е во бројката, туку во мастерингот и обработката на динамичкиот опсег. Apple применува помалку агресивна нормализација на гласноста: тивките дијалози остануваат интимни во централниот канал, додека експлозиите и амбиенталниот звук на стадионот го задржуваат вистинскиот удар (headroom), без дигитално отсекување на врвовите. Тоа е прашање на филозофијата на постпродукцијата, а не на поголем пропусен опсег.
Цената на квалитетот: што значи тоа за домашната мрежа?
Високиот битрејт не доаѓа без предуслови. Додека Netflix може да функционира и на поскромни интернет конекции без прекини, Apple бара постабилна инфраструктура.
Официјалната препорака на Apple за 4K стриминг е околу 25 Mbps, но тоа е долниот праг само за стартување на 4K содржина. Бидејќи максималниот битрејт достигнува околу 45 Mbps, за навистина непречено 4K HDR искуство без пад на резолуцијата, во пракса е пожелно да имате 40 до 50 Mbps реален и стабилен проток по уред – односно значителна резерва над минималното барање на Apple.
Во домаќинствата каде што повеќе членови истовремено ја користат мрежата, стримот со висок битрејт на Apple брзо може да го оптовари капацитетот на поевтините или преоптоварените фиксни линии. Оптичката конекција (FTTH) или квалитетна 5 GHz Wi-Fi мрежа / Ethernet конекција тука стануваат реална предност.
Заклучок: најблиску до Blu-ray што денес го нуди стримингот
Во ера во која платформите со години тивко го намалуваа битрејтот за да заштедат на преносот на податоци, Apple зазеде специфична техничка позиција. За просечниот гледач на екранот на мобилен телефон разликата е речиси незабележлива. Но, за оние кои инвестирале во современ 4K телевизор и surround систем, доаѓањето на Apple TV на домашниот пазар не значи само нов избор на серии и филмови – во доменот на видеобитрејтот, тоа е моментално најблиското што стримингот го нуди до стандардот на физичките 4K Blu-ray медиуми.
Кај звукот, сепак, треба да се има реална слика: предноста се слуша поради мајсторството на аудиомиксот, а не поради поголемиот број килобити.
