ЕУ го претставува EU Kids Act, со кој се забрануваат социјалните мрежи за деца помлади од 13 години, со ограничување од еден час дневно до наполнети 15 години
Европската унија официјално го претстави сеопфатниот законодавен пакет под назив „EU Kids Act“. Целта е коренито да се промени начинот на кој децата и тинејџерите пристапуваат до дигиталните платформи.
Одлуката, насочена кон заштита на менталното здравје и безбедноста на младите, предвидува целосна забрана за користење социјални мрежи за деца помлади од 13 години. За оние на возраст од 13 до 15 години, пристапот ќе биде строго ограничен на максимум еден час дневно преку таканаречени „мини-сметки“, тесно поврзани со сметките на родителите или старателите.
Обврски за технолошките гиганти и високи казни
Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, при претставувањето на законот изјави дека целта на иницијативата е да им се врати контролата на родителите во дигиталното опкружување.
Предложените правила опфаќаат исклучително широк спектар услуги. Од популарните мрежи како TikTok, Instagram и Snapchat, преку видео-платформи како YouTube, па сè до AI чет-ботови и игри. Дури по наполнети 15 години младите ќе можат самостојно да креираат лични сметки на овие платформи.
Покрај старосните граници, законот става голем товар на одговорност врз самите технолошки компании. Секоја платформа ќе мора во пракса да докаже дека го применува принципот на „безбедност по дизајн“ (safety by design) за сите корисници помлади од 18 години.
Тоа подразбира изречна забрана за користење токсични механизми кои создаваат зависност, како што се бесконечното скролање на содржината, автоматското пуштање видеа или агресивните алгоритми за препораки.
Доколку компаниите не поднесат детални планови за заштита на децата или ги прекршат новите правила, им се закануваат исклучително високи финансиски казни, во висина до 6% од нивниот вкупен глобален промет.
Централизиран пристап и предизвици во примената на правилата
Овој закон ќе има правно обврзувачки статус, што значи дека земјите членки на ЕУ нема да можат да го исклучат својот пазар од неговата примена. Европската комисија веќе предупреди некои земји, како Франција и Шпанија, кои претходно започнаа да развиваат сопствени национални прописи, дека ќе мора да ги усогласат или да ги повлечат своите закони во корист на единствено европско решение.
Проверката на возраста ќе се врши преку постојната апликација на ЕУ за верификација на идентитетот. Притоа, се ветува дека личните податоци на корисниците нема да се собираат ниту да се споделуваат со технолошките платформи.
Сепак, најавената регулатива веќе се соочува со значајни правни и практични предизвици. Искуствата од Австралија, која претходно воведе слична забрана за помладите од 16 години, покажуваат колку е тешко во пракса да се контролира пристапот до интернет без масовно заобиколување на правилата.
Сличен пример е забележан и во Франција, каде што највисоката судска инстанца привремено го блокираше националниот закон, оценувајќи дека тој ја загрозува слободата на изразување.
И покрај очекуваниот отпор од технолошкиот сектор и уставните дебати во одделни земји членки, Европската комисија останува на ставот дека опасностите од злоупотреба на децата и зависност од интернетот повеќе не можат да се игнорираат.
