Првиот ден на AI Tech Summit „Filip Avramchev“ 2026 во Скопје започна во знакот на она што е и суштината на овогодинешното издание – спојот меѓу технологијата и човечкиот потенцијал.
По музичкиот вовед на DIVA Orchestra, присутните ги поздрави Виктор Сушелски, еден од организаторите на Самитот и одговорен за програмата и координацијата на говорниците. Неговата порака го постави тонот на денот: AI веќе не е технологија што ја очекуваме во иднината, туку промена што се случува сега, а вистинското прашање е колку брзо луѓето, компаниите и општеството ќе успеат да се адаптираат.
Токму од тука продолжи и програмата на Main Stage – од тоа каде се наоѓа AI денес, преку инфраструктурата што го прави возможен, до AI агенти, софтверско инженерство и предизвикот компаниите конечно да ги претворатекспериментите во реална вредност.
Од prompts кон AI што презема акција
Една од централните теми на првиот ден беше преминот од генеративна AI која одговара на прашања кон системи кои можат да планираат, градат и автоматизираат задачи.
Fatos Ismali, Chief AI Architect во Microsoft, зборуваше завештачката интелигенција како нова компјутерскапарадигма, а не само како уште еден технолошки бран. Вофокусот беше преминот од детерминистички софтвер конlearned systems и agentic architectures, како и прашањето какокомпаниите можат безбедно да го инженеруваат, управуваати скалираат AI за да создадат системска продуктивност и долгорочна вредност.
Оваа линија природно се надоврза со разговорите за податоците и системите што стојат зад современите AI решенија. Rui Machado од Maio Labs донесе перспектива од data и AI engineering, каде силните податочни основи и контекстот стануваат клучни ако компаниите сакаат AI решенијата да функционираат надвор од експерименталната фаза. Неговото искуство е токму во градење data и AI системи што можат да работат во голем обем.
Но AI не зависи само од модели и податоци. Koen van den Berg од NVIDIA ја отвори инфраструктурната страна на приказната со темата за AI Factories, accelerated computing и AI-ready data centers. Како што растат можностите на AI, така расте и потребата од инфраструктурата, енергијата и computational power што се потребни за тие системи да работат во голем обем.
Разговорот за AI се прошири и кон физичкиот свет и начинот на кој интелигентните системи сè повеќе излегуваат од екранот. René Vogel, Founder & CEO на Mr. Vision GmbH, зборуваше за развојот на physical AI и humanoid robotics, односно за тоа што се променило за машините денес да можат да гледаат, разбираат и дејствуваат во реалниот свет. На темата за автономните системи се надоврза Atanasko Boris Mitrev од The Autoware Foundation, со перспектива од self-driving технологиите, computer vision и ADAS системите. Angela Kochoska, Senior Data Science Lead во IDEO, пак го отвори прашањето како генеративниот AI го менува product design-от и што навистина значи да се гради AI-native производ и тим, наместо само да се додаде AI како нова функционалност.
Што доаѓа по copilots?
Еден од разговорите што директно ја отвори иднината на работата беше панелот „Beyond Copilots: Agents and the Future of Software Engineering“.
Alistair Greenwood од OmniforceAI, James Pelton од Zencoder, Natasha Milenkovska од IWConnect и Miodrag Stojanov од Semos Cloud разговараа за следниот чекор по AI copilots: што се случува кога AI повеќе не му помага само на инженерот, туку почнува да презема делови од самата инженерска работа?
Дискусијата се движеше околу границите на денешните AI агенти, дали можат да преземат вистинска одговорност за дел од development процесот и што сè уште недостига за еден агент самостојно да истражува, гради, тестира и пушта софтвер во продукција. Во центарот останаа три прашања што стануваат сè поважни во реалната примена – контекстот, сопственоста и довербата.
Од инженерската страна на AI, разговорот потоа се префрли на деловната: што се случува кога успешниот demo треба да стане нешто што навистина функционира во една организација?
Во панелот „From AI Experiments to Real Business Value“, Fatos Ismali од Microsoft, Bart Veenman од KPMG Netherlands и Darren Goonawardana од Collectiv, со модерација на Miodrag Cekikj, го отворија токму овој предизвик – зошто толку AI пилоти никогаш не стигнуваат до продукција, кога компаниите треба да градат сопствени решенија, а кога да усвојат постоечки и што треба да се промени во лидерството, културата и процесите за AI да создава вредност во поголем обем.
Програмата на денот ја прошири AI дискусијата и надвор од класичниот software и business контекст. Темите се движеа и кон пресекот на AI со човекот, здравјето и перформансите – од Kim Old од EMOTIV и развојот на neurotechnology и brain-computer interfaces, до C. Mikael Mattsson од svexa и употребата на AI, biometric data и wearables за подобро разбирање на човечките перформанси.
AI што не останува само на Main Stage
Она што го издвојува овогодинешниот Самит е што разговорот не завршува со презентацијата.
Паралелно со Main Stage, AI Labs и AI Expo ја донесоа практичната страна на технологијата со live demos, AI решенија, производи и можност посетителите директно да разговараат со луѓето што ги развиваат.
Меѓу практичните сесии, Nikola Popovski од IWConnect ја презентираше темата „From Prompts to Production: Spec-Driven Development at Team Scale“, со фокус на преминот од користење coding agents за индивидуална продуктивност кон поширок процес кој го следи целиот software delivery lifecycle.
Во AI Labs, Наташа Божиновска Миркова од Represent Communications Macedonia ја отвори и темата за новата битка за видливост на брендовите – преминот од класични Google резултати кон AI одговори и потребата брендовите да размислуваат не само за SEO, туку и за тоа дали AI системите ги препознаваат, разбираат и користат како релевантен извор.
Во AI Labs програмата се отворија и повеќе практични теми, меѓу кои Бојан Матовски од PathKeeper Surgical со приказната за патот на AI до операционата сала, презентација за Copilot Studio како AI Agent Factory за бизнис корисници од Елена Димоска, Semos Education, како и Ѓорѓи Димитров од GAIA Technology Systems и Qualimetrix со пристапи за sovereign AI системи дизајнирани така што податоците и моделите остануваат во рамки на организацијата.
Практичниот карактер на денот дополнително го засили IWConnect, кој во Скопје донесе шест AI агенти изградени врз основа на реална работа со клиенти – Argus, PrismAI, Robin, TRYche, ThemisData и Lumin Data – заедно со инженерите што ги развиваат. Наместо AI agents да останат само тема на панел, посетителите можеа да видат како изгледаат системи што веќе работат во реални компании. IWConnect е присутен во повеќе сегменти на Самитот – од live demos и AI Expo Stage, преку Main Stage панелот, до менторската поддршка на Hackathon-от.
Од пет дена работа до финале на Main Stage
Првиот ден беше важен и за AI Student Hackathon powered by OpenAI.
Тимовите го добија предизвикот на 18 септември и имаа пет дена да развијат работен прототип со пристап до OpenAI алатки и ресурси и поддршка од tech ментори. На 22 септември нивните решенија стигнаа пред жири, кое треба да ги избере трите најдобри тима што ќе продолжат во големото финале.
А финалето доаѓа веќе утре, на 23 септември, кога трите избрани тима ќе излезат на Main Stage и своите решенија ќе ги претстават пред пошироката AI и бизнис заедница.
Токму тука најдобро се гледа концептот на овогодинешниот AI Tech Summit „Filip Avramchev“ – една тема може да започне како разговор на Main Stage, да се види како реална технологија во AI Labs или Expo и да заврши како решение што млад тим го изградил во рамки на Hackathon-от.
Првиот ден во Скопје покажа дека AI разговорот веќе се движи подалеку од прашањето „што може оваа технологија?“. Фокусот сè повеќе е на следното: како да ја изградиме, како да ѝ веруваме, како да ја примениме и каква реална вредност може да создаде.
AI Tech Summit „Filip Avramchev“ 2026 продолжува на 23 септември во Националната опера и балет во Скопје, со втор ден од Main Stage и AI Labs програмата, практични AI искуства и финалето на AI Student Hackathon powered by OpenAI.
